آل فرعون [ را ] ( 1 ) عند نزول عذاب و نعمت به ايشان مال و ملك ايشان از ايشان غنا نكرد ، همچونين مال و فرزندان اينان از اينان غنا نكنند ، و امّت سلف از كافران كه بودند چون عذاب به ايشان فرود آمد ، هيچ دافع و مانع نبود ايشان را از خداى . امّا معنى « داب » ، عبد اللَّه عبّاس و عكرمه و مجاهد و ضحّاك و ابو روق ( 2 ) و سدّى و ابن زيد گفتند : كفعل آل فرعون ، چون فعل آل فرعون و صنيع ( 3 ) ايشان در باب كفر و تكذيب ، يعنى جهودان همچنان كافر شدند كه آل فرعون . ربيع و كسائى و ابو عبيده گفتند : كسنّة ( 4 ) آل فرعون ، چون سنّت و طريقت آل فرعون . مقاتل گفت : كاشباه آل فرعون . اخفش گفت : كامر آل فرعون و شأنهم ، چون كار آل فرعون . قطرب گفت : كحال آل فرعون . نضر بن شميل و مبرّد گفتند : كعادة آل فرعون . زجّاج گفت : كاجتهاد ( 5 ) آل فرعون ، و اين اصل كلمت است يقال : دابت في الامر اداب دابا اذا ادمنت العمل و تعبت فيه و اداب السير اذا ادامه ، و قال زهير : لأرتحلن بالفجر ثمّ لأدابن الى اللَّيل الَّا ان يعرّجني طفل سيبويه گفت : « كاف » در محلّ رفع است ، و تقدير آن است : دابهم مثل داب آل فرعون . * ( وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ) * ، و آنان كه پيش ايشان بودند از كفّار امم ماضيه . * ( كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأَخَذَهُمُ اللَّه بِذُنُوبِهِمْ ) * ، [ 397 - پ ] تكذيب كردند به آيات ما و آن را دروغ داشتند و نگرويدند و تصديق نكردند ، لا جرم خداى تعالى ايشان را به گناه خود بگرفت و مؤاخذت كرد ، نظيره قوله ( 6 ) : فَكُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِه ( 7 ) - الاية . * ( وَاللَّه شَدِيدُ الْعِقابِ ) * ، و خداى سخت عقاب است در وقت عقوبت ، چنان كه

--> ( 1 ) . اساس : زير وصّالى رفته ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 2 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : ابو ورق ، با توجّه به مج تصحيح شد . ( 3 ) . آج ، فق ، مر : صنع ، لب ، مب : وضع . ( 4 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : كداب ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 5 ) . مج ، وز : كاحوال . ( 6 ) . مر : قال اللَّه تعالى . ( 7 ) . سوره عنكبوت ( 29 ) آيه 40 .